Haaien spelen een cruciale rol in de gezondheid van onze oceanen

Informatie, Nieuws, Onderzoek

Haaien brengen licht in de duisternis!

Fluwelen lantaarnhaai, Etmopterus spinax, foto door Seapics

We hebben al eens over de koekiehaai geschreven, die op zijn maag een netwerk heeft van lichtproducerende organen, de zogenaamde fotoforen. Die produceren een groene gloed met daarna een donker patroon dat op een kleinere vis lijkt. Zo lokt hij vissen uit de diepte die daarna door dit koekiemonster worden gebeten wanneer ze te dichtbij komen. In haaien treedt bioluminescentie op in twee families, Dalatiidae (valse doornhaaien) en de Etmopteridae (lantaarnhaaien). Meer dan 10% van de nu beschreven haai ‘geeft licht’.

Laterale spontane luminescentie van (a) Squaliolus aliae en (b) E. spinax. De pijltjes geven de fotoforen aan die bij de ‘tegen-verlichting’ betrokken zijn: Pe, pectoraal; Ca, caudaal; Do, dorsaal; Ic, infracaudaal; La, lateraal. Schaalstrepen: 2 cm. (c) Etmopteridae laterale fotoforemarkering (blauwe kleur) diversiteit geïllustreerd door (van links naar rechts) Centroscyllium ritteri, E. spinax, E. gracilispinis, E. lucifer enE. pusillus. Foto’s: Mallefet. Tekeningen: Claes.

Een voorbeeld van de valse doornhaaien is kleinoog-dwerghaai, die maximaal 22 centimeter lang wordt en die zijn fotoforen gebruikt als camouflage. Rovers die onder hem door zwemmen kijken omhoog naar het licht, en dankzij zijn oplichtende buik is hij onzichtbaar tegen het naar beneden invallende licht van de zon en maan. Onderzoekers hebben ontdekt dat het hormoon melatonine (dat het bioritme reguleert) ervoor zorgt dat de huid van de haai gloeit en dat prolactine (een hormoon dat bij veel aspecten van de voortplanting een rol speelt) ervoor zorgt dat het gloeien weer afneemt. De hormonen werken door het verplaatsen van pigment naar de voorzijde van de lichtgevende organen (ze worden afgedekt) en het weer te verwijderen om het licht te laten ‘schijnen’.

De prachtige lantaarnhaaien gaan nog een stapje verder en hebben 9 afzonderlijke luminescentie-zones, niet alleen ter camouflage, maar ook voor communicatie en het vormen van scholen. Naast hun opgloeiende buik doen hun rugstekels dat ook om rovers af te schrikken. Ook hun geslachtsorganen gloeien om te laten zien dat ze klaar zijn voor de paring en dat ze feller gloeien dan eventuele concurrenten. Om het samenscholen met andere soortgenoten te bevorderen gloeien ook hun flanken, staarten en borstvinnen op.

Onlangs toonde een studie in de Cayman Islands aan dat meer dan 180 vissensoort biofluorescentie vertonen, waaronder ook bepaalde roggen en kathaaien. Met biofluorescentie absorbeert de huid licht dat wordt gereflecteerd in kleuren als rood en groen, goed zichtbaar in een blauwe omgeving. De functie hiervan is nog niet bekend.

 

 

 

Text: Dorien Schröder, dorien@dutchsharksociety.org

Comments are closed.

Contactinformatie

U kunt contact met ons opnemen op +31 (0) 6 12195593 Of per e-mail op: georgina@dutchsharksociety.org

Privacy Statement

Lees hier onze privacyverklaring hier

Partner organisations

De Dutch Shark Society is er trots op een partner te zijn van verschillende organisaties. Lees meer op Check out our Mission pagina!
Show Buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Pinterest
Contact us
Hide Buttons