Haaien spelen een cruciale rol in de gezondheid van onze oceanen

Information @nl, Onderzoek

Hoe ontleed je een haai??

Dorien Schröder, marien biologe en educator van Dutch Shark Society vertelt

Dorien Schröder dissects a small spotted cat shark!

Dorien Schröder ontleedt een hondshaai!

Onlangs ontleedde ik een haaitje, en mijn publiek was zo geïnteresseerd, dat ik vond dat ik mijn ervaring ook hier moest delen. Als je een haai aan de buitenkant bekijkt, zie je natuurlijk het eerst de vinnen.   Hiermee zwemt de haai, en ze houden hem stabiel in het water. Het volgende dat de meeste mensen zien, zijn de tanden. Omdat ik hier een kleine hondshaai ontleedde, waren de tanden klein en gemaakt voor het eten van voornamelijk schaaldieren, wormen en schelpdieren.

Ook haaienhuid heeft kleine tandjes, de zogenaamde ‘denticles’ oftewel huidtandjes. Daarom voelen haaien glad aan als je van kop naar staart strijkt, maar ruw van staart naar kop. Tientallen jaren geleden werd haaienhuid daarom als schuurpapier gebruikt. In de mond zit een tong, die aan de bodem van de kaak vastzit, zodat haaien hun tong niet kunnen uitsteken. Op de snuit zitten heel kleine gaatjes, de ‘Ampullae of Lorenzini’, waarmee haaien zwakke elektrische velden kunnen waarnemen die elk levend dier heeft.  Op de kop zie je gaten, net achter de ogen, de ‘spiracles’. Met deze gaten kunnen haaien water door hun kieuwen pompen, en kunnen sommige soorten stil op de bodem blijven liggen.

En tenslotte zie je op de buik, bij de buikvinnen, twee claspers als de haai een mannetje is,  zoals de haai ik ontleedde. Dat lees je goed: haaien hebben er twee!!

Wanneer ik een haai ontleed maak ik meestal een rechthoekige incisie op de buik, zodat er een soort ‘deurtje’  ontstaat waardoor alle organen zichtbaar zijn. Het snijden kan lastig zijn door de dikke haaienhuid. Er is nooit veel  bloed, omdat de grote bloedvaten in de rug van de haai liggen.

Allereerst zie je de lever. Alle haaien hebben grote levers met veel olie, waardoor ze onder water blijven zweven. Ze hebben geen zwemblaas, zoals andere vissen. De lever heeft in elke lichaamshelft een grote lob en een kleine lob in het midden. In grote haaien kan de lever wel een derde van het lichaamsgewicht uitmaken.
Nadat ik de lever heb verwijderd zie je de slokdarm en de maag. Haaien hebben een unieke eigenschap: ze kunnen hun maag binnenstebuiten keren en door hun bek naar buiten duwen als ze iets verkeerd hebben gegeten. Ze doen het ook wel als ze heel erg gestrest zijn, en je ziet het vaak als ze door vissers zijn gevangen. Je kan de maag opensnijden om te zien of er iets in zit, zoals inktvissnavels of oorbotjes van een vis. Maar bij mijn haai was de maag leeg. Direct naast de maag ligt de helderrode milt, die rode bloedlichaampjes aanmaakt en deel uitmaakt van het immuunsysteem van de haai. Vanuit de maag gaat het voedsel naar de ingewanden. Haaien hebben geen lang spijsverteringskanaal, zoals de mens, maar een kort met spiralen aan de binnenkant. Deze spiralen zorgen ervoor dat het voedsel tot een lange weg aflegt door de ingewanden zodat er voldoende voedingsstoffen kunnen worden opgenomen. Haaien kunnen deze spiraal ook door hun anus naar buiten stulpen om hem schoon te spoelen van slecht voedsel.

Als het hele spijsverteringskanaal is verwijderd kan je de voortplantingsorganen verwijderen. Alle haaien hebben deze organen dubbel, wat niet alleen betekent dat mannetjes twee penissen hebben, maar vrouwtjes ook twee baarmoeders. De door mij ontlede haai was een mannetje, en we vonden dus twee testikels waarbij de zaadleiders door de spieren van de rug naar de zaadblaasjes. Naast de zaadleiders, dus in de rugspieren, liggen de nieren die de lever zuiveren van gifstoffen en afval. De zaadblaasjes liggen direct voor de claspers. Deze haai had zaadcellen in de zaadblaasjes en de claspers waren gecalcificeerd (verhard), waaruit bleek dat dit een volwassen mannetjes was.

Als laatste kan je nog naar de kieuwen en het hart kijken, maar helaas waren deze bij ‘mijn’ haai door meeuwen opgegeten. Een haaienhart is relatief klein en ligt dichtbij de kieuwen, waarvan het bloed de zuurstof krijgt. Als je de schedel opent, kan je de Y-vormige hersenen zien. De bovenkant van de Y ligt naast de ogen en verwerkt de informatie daarvan. De onderkant van de Y ligt dichtbij de bek en verwerkt de daaruit verkregen informatie.

Een haai ontleden is super interessant, omdat je altijd verschillende dingen vindt, waaruit je soms de doodsoorzaak kunt afleiden. Het vertelt ons ook veel over de ontwikkeling van haaien en de verschillen tussen de soorten, wat heel nuttig is voor onderzoek.

Ontleiding van een hondshaai Scyliorhinus canicula door Dutch Shark Society on Vimeo.

Comments are closed.

Contactinformatie

U kunt contact met ons opnemen op +31 (0) 6 12195593 Of per e-mail op: georgina@dutchsharksociety.org

Privacy Statement

Lees hier onze privacyverklaring hier

Partner organisations

De Dutch Shark Society is er trots op een partner te zijn van verschillende organisaties. Lees meer op Check out our Mission pagina!
Show Buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Pinterest
Contact us
Hide Buttons