Haaien spelen een cruciale rol in de gezondheid van onze oceanen

Informatie, Information @nl, News @nl, Nieuws, Onderzoek, Research @nl

Middellandse Zee gevaarlijkst voor haaien

Er is nog geen enkele verbetering zichtbaar in de status van de haaien, roggen en chimaeras van de Middelandse Zee, tien jaar nadat deze voor het eerst door de International Union for the Conservation of Nature werd beoordeeld. Voor 73 soorten was er geen verbetering, de status van 11 soorten verslechterde nog verder met ten minste één categorie op de Red List. De belangrijkste oorzaak voor de achteruitgang en lokale uitsterving in de Middellandse Zee is overbevissing. De meeste soorten worden gevangen en gehouden als waardevolle bijvangst in de kleinschalige en grootschalige trawlervisserij en visserij met netten op meerdere soorten. Maar wat betekent dat nu eigenlijk in de praktijk? Peter Verhoog en Georgina Wiersma van de Dutch Shark Society bezochten Malta’s vismarkt en de visafslag. Ze werden door rondgeleid door Greg Nowell, oprichter van Sharklab-Malta, Pamela Mason en haar man, vrijwilligers, en Lydia Koehler, marien biologe.

De meeste nachten wordt de visafslag bezocht door een teamlid, maar ook de grote wekelijkse vismarkt voor consumenten in Marsaxlokk. Hier kom je de meeste haaien en roggen tegen, omdat alle vis via de grote visafslag in Valletta moet worden verhandeld.

Baby longnose spurdog, (Squalus blainville) on market

Regelmatig waargenomen: Baby-doornhaai, (Squalus blainville), nog half in de moeder. Bij de stress van de vangst werpen de haaien vaak hun jongen. Voor dit haaitje gebeurde dat net te laat om naar de oceaan te kunnen ontkomen.

De moderne nieuwe visafslag heeft veel voordelen voor kopers en verkopers, maar ook nadelen voor haaien-en roggenonderzoek. Omdat het verwerken van de vangst op de moderne afslag niet meer toegestaan is, bereiken grote haaien de markt niet meer en kunnen niet worden geregistreerd. Dit schept een groot gegevenshiaat voor Sharklab-Malta, dat nu al bijna een decennium lang de grote haaien heeft geregistreerd en vaak bemonsterd. De meeste kleine kopers willen geen hele grote haai kopen, zodat grote dieren direct aan opkopers worden verkocht die dan het vlees aan de kleinere ondernemers verkopen. De soorten zijn nu te vinden als steaks op de markt, en meestal wordt de naam van de soort niet eens genoemd, met name voor de illegaal aangevoerde Ernstig bedreigde kortvin-mako, waarvan alleen de prijs wordt vermeld: we zagen kortvin-makosteaks verkocht als ‘Plamtu’, oftewel bonito. Meestal worden haaien simpelweg ‘Mazzola’ (kathaai). Alle roggen heten ‘Hamiema’ (duif [van de zee]). Soms staat er alleen maar ‘Voor de soep’.

Op Malta worden al van oudsher veel verschillende soorten elasmobranchen gegeten, hoewel je geen op restaurantmenu’s geen haaiensteak zult tegenkomen. De meeste worden verkocht op de markt en via visstalletjes. De consumptie van haaien, vleten en roggen is algemeen, vooral bij de oudere generaties die er een groot aantal gerechten mee bereidt. Nu is er niets mis met duurzame vangst, maar de aantallen zijn voor zo’n klein eiland enorm: 500 tot 600 haaien per dag is geen uitzondering. Door de trage voortplanting van haaien zijn ze zeer gevoelig voor overbevissing…

Het gevaar van verkeerde registratie

Een andere enorm probleem is het feit, dat de meeste haaien verkeerd geregistreerd worden. Als de vangst van een visser wordt uitgeladen, krijgt elke krat een etiket en barcode. Voor elke aangelande soorten is er op de etiketteermachine een speciale knop met een plaatje, zodat etiketteren in theorie supersimpel zou zijn. Maar Blainville’s doornhaai (Squalus blainvillei) krijgt bijna altijd het etiket Squalus acanthias, want dat is de eerste ‘Squalus’-knop. Deze laatste soort is echter al sinds 2000 niet meer aangeland hier. En dat is het probleem met de meeste soorten, ook met de Mustelus-soorten (gladde haaien) en Scyliorhinus (kaathaien). Een pallet met verschillende Mustelus-soorten krijgt het etiket ‘Mustelus asterias’, maar bevat ook Mustelus mustelus (gewone gladde haai) en Mustelus punctulatus (zwartgevlekte gladde haai).

Om vangstquota, beschermende maatregelen en populatiebeoordelingen mogelijk te maken, zijn betrouwbare vangstgegevens nodig. Volgens de IUCN Shark Specialist Group zijn de bestandsevaluaties ‘onderweg’, maar evaluaties zijn nog geen beheermaatregelen, maar noodzakelijke voorlopers voor het bepalen van vangstbeperkingen voor de productievere soorten die wellicht ooit duurzaam kunnen worden geëxploiteerd. Maar hoe kan dit gaan lukken zonder correcte registratie? Volgens Greg Nowell is de slechte vangstregistratie een probleem in de gehele centrale Middellandse Zee, iets dat werd bevestigd door Eleonora de Sabata van Medsharks die de situatie in Italië goed kent, waar wel veel minder haaien worden aangeland.

Het werk van SharkLab-Malta

Behalve de registratie van vangsten heeft Sharklab-Malta voorlichtingsmateriaal voor de beroepsvisserij ontwikkeld om te laten zien welke soorten bedreigd zijn en niet kunnen worden aangeland. het team werkt nu hard aan de bescherming van de kortvin-mako en het import- en verkoopverbod daarvan.

Een ander project van deze organisatie is het “Oviparous species Recovery and Release Program”, het verwijderen van bevruchte eieren uit vrouwtjes die door de vissers naar de afslag worden gebracht. In de wintermaanden komen er vaak grote aantallen kathaaien binnen, en het team onderzoekt van elk vrouwjte zorgvuldig de buik. In het verleden gingen deze eieren bij het afval, maar nu hebben ze een overlevingskans en met steun van het publiek streeft Sharklab-Malta ernaar ze uit te broeden en weer in het wild uit te zetten. Alle uitgekomen jonkies van de twee eierleggende soorten kunnen die kunnen worden geadopteerd zijn de hondshaai (Scyliorhinus canicula) en kathaai (Scyliorhinus stellaris) (lees meer op: http://www.sharklab-malta.org/index.php/supporters-and-links). De eieren worden opgekweekt in het Malta National Aquarium, een van de sponsoren van Sharklab-Malta.

Sharklab-Malta heeft zijn eigen gekoelde ruimte op de visafslag voor het opslaan van monsters, en organiseert ook workshops voor de correcte identificatie van vaak aangelande soorten, samen met overheidsfunctionarissen. Het team verzamelt ook monsters van haaien voor toekomstig (genetisch) onderzoek.


Hoe ernstig is de situatie?

Ten minst de helft van de roggen (50%, 16 van 32 soorten) in de Middellandse Zee heeft een verhoogd risico op uitsterven, en 56% van de haaien (23 van 41). De enige chimaerasoort (Chimaera monstrosa) wordt als Minste Zorg beschouwd in deze wateren. Van in totaal 27 elasmobranchfamilies in de Middellandse Zee heeft 74% (20 families, 39 soorten) ten minste één soort op de Rode Lijst als bedreigd, van 52% (14 families, 24 soorten) staan alle soorten op de lijst als bedreuigd. Voorbeelden van families met alleen bedreigde soorten zijn de voshaaien (familie uit de orde van de Alopiidae), de engelhaaien (Squatinidae), en de gitaarhaaien (Rhinobatidae). Van de andere 45% van de soorten in deze regio zijn er 13 Data Deficient (een daarvan is endemisch voor de Middellandes Zee), negen Bijna Bedreigd en 12 Minste Zorg. Bij de eerste beoordeling waren er 18 soorten DD, en daarvan zijn er nu nog zeven DD, dus er is veel meer kennis opgedaan. Bron: http://www.iucnssg.org/uploads/5/4/1/2/54120303/iucn_med_red_list_sharks_2016_amended.pdf

Over Sharklab Malta

Sharklab Malta is een erkende NGO zonder winstoogmerk en werkt met vrijwilligers aan onderzoek, voorlichting en bewustwording over alle elasmobranchen (haaien, roggen, vleten en chimaera’s) rond Malta en in de Middellandse Zee. Sharklab-Malta is onlangs het 11de lid van de European Elasmobranch Association geworden.
Meer info: Sharklabmalta.org.

<h4>SPECIES REGULARLY LANDED IN MALTA AND THEIR STATUS ON THE IUCN RED LIST </h4>

  • Heptranchias perlo, Data Deficient, Sharpnose Sevengill Shark
  • Hexanchus griseu, Least Concern, Bluntnose Sixgill Shark
  • Mustelus asterias, Vulnerable A2bd, Starry Smoothhound
  • Mustelus mustelus, Vulnerable, Common Smoothhound
  • Mustelus punctulatus. Vulnerable, Blackspotted Smoothhound
  • Scyliorhinus canicular, Least Concern, Small Spotted Catshark
  • Scyliorhinus stellaris, Near Threatened, Nursehound
  • Squalus blainville, Data Deficient, Longnose Spurdog
  • Isurus oxyrinchus, Critically Endangered, Shortfin Mako is imported from Spain

Comments are closed.

Contactinformatie

U kunt contact met ons opnemen op +31 (0) 6 12195593 Of per e-mail op: georgina@dutchsharksociety.org

Partner organisations

De Dutch Shark Society is er trots op een partner te zijn van verschillende organisaties. Lees meer op Check out our Mission pagina!
Show Buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Pinterest
Contact us
Hide Buttons