Haaien spelen een cruciale rol in de gezondheid van onze oceanen

Onderzoek: tagging

Veel onderzoek is gericht op het volgen van haaien en roggen: waar gaan ze heen? In welk gebied planten ze zich voort? Waar leven de jonge dieren? Waarheen migreren ze als ze ouder zijn?

Doel is het verzamelen van meer gegevens over het leefgebied en het migratiepatroon van een soort, om zo bij te dragen aan de bescherming van een soort door vissen erop in die gebieden te elimineren, of het gebied zelf te beschermen door het verbieden van de ontwikkeling ervan. Mangrovegebieden zijn bijvoorbeeld een kraamkamer voor heel veel haaien- en roggensoorten, maar verdwijnen in hoog tempo, ten prooi vallend aan bouwprojecten en recreatieve voorzieningen als jachthavens.  Over het algemeen is het niet voldoende om vangstquota voor een soort in te stellen: ook het voortplantingsgebied moet worden behouden.

Dit soort gegevens wordt verzameld met de zogenaamde tags, waarvan er verschillende typisch bestaan. Soms wordt er alleen merk op de haai of rog aangebracht met een code. Als het dier later opnieuw wordt gevangen, kunnen gegevens worden verzameld over groei, leeftijd en leefgebied.

Shark with a sat tag (Cape Eleuthera research station)

Haai met een satelliettag (Cape Eleuthera research station)

 

Akoestische tags geven een geluidssignaal af en blijven gedurende langere tijd op een dier aanwezig. Het signaal wordt opgevangen door een ontvanger, die kan worden uitgelezen. De tag is een transmitter. De eenvoudigste versie van een akoestische zender is de pinger, die kan worden gehoord via een hydrofoon (onderwatermicrofoon) en ontvanger. Geavanceerde versies hebben sensoren, meestal voor druk en temperatuur zodat de waterdiepte en -temperatuur kunnen worden gemeten. Een pinger wordt vaak gevolgd door een boot.

Bij passief akoestisch volgen wordt de zelfde zender-ontvangertechnologie gebruikt als voor actief volgen. Het wordt echter meestal voor een langer onderzoek over maanden of jaren toegepast. Dit systeem bestaat uit unieke zenders die in haaien worden geïmplanteerd zodat ze langer blijven zitten. Ze worden daarna opgespoord door onderwaterontvangers die op verschillende locaties geplaatst zijn. De ontvangers kunnen op drijvende boeien worden gemonteerd, en vangen permanent signalen op, 24 uur per dag, 365 dagen per jaar. Als een getagde haai binnen het bereik komt (dat kan tot 1 km ver zijn) wordt zijn unieke ID-code geregistreerd, samen met datum en tijd. De gegevens van ontvangers op verschillende locaties worden gecombineerd om een overzicht van bewegingspatronen te krijgen.

Er zijn ook satelliettags die altijd op een dier worden bevestigd:  Smart Position or Temperature Transmitting Tag (SPOT). Deze kunnen over grote gebieden worden gevolgd en dragen hun informatie via radiosignalen over via een satelliet. Deze tags gebruiken radiotransmissie. De tag moet daarom regelmatig in contact met de lucht komen en wordt daarom meestal op de rugvin aangebracht. Ze zijn daarom gevoelig voor verlies en beschadiging en kunnen schade aan de vin toebrengen.

Een ander tagtype is de data storage tag (DST), een datalogger die sensoren gebruikt om met vooraf ingestelde tijden data te verzamelen. Deze tags hebben vaak een groot geheugen en gaan lang mee dankzij hun batterij met lange levensduur, zelfs tot tien jaar toe. Sommige tags werken op zonne-energie. Data-opslagtags leggen de interne lichaams- en watertemperatuur, zwembeweging en lichtsterkte vast.

Een PSAT, een pop-up satellite archival tag, wordt gebruikt voor het vastleggen van de bewegingen van meestal grote haaien. Een  PSAT is een datalogger, die gegevens via satelliet kan versturen. Hoewel de data op de PSAT worden opgeslagen, heeft hij als voordeel dat hij niet fysiek teruggevonden hoeft te worden om de data uit te lezen. De gegevens over locatie, seizoensgebonden migratie, dagelijkse verplaatsing en overlevingspercentages na vangst en terugzetting van het dier.  Het overseinen van gegevens van zeven tot tien dagen duren.
De meeste PSATs werken op een batterij en hebben een bevestiging die onder invloed van zeewater na een bepaalde tijd wordt verbroken. Daarna drijft de PSAT op het wateroppervlak en zend zijn info over

Klik op de foto voor een grotere weergave en beschrijving, klik er nogmaals op om hem weer te sluiten

 

Veel openwaterhaaien migreren door de wateren van verschillende landen: het zou zinloos zijn als dieren in Nederland zouden worden beschermd, als ze vervolgens in Denemarken gewoon mogen worden gevangen… Er is grensoverschrijdende gegevensuitwisseling vereist.

Inmiddels zijn er wereldwijd duizenden van dit soort zeer nuttige onderzoeken geweest. Helaas kunnen of willen sommige wetenschappers hun onderzoeksresultaten niet altijd delen. Een uitstekende ontwikkeling in het afgelopen decennium is daarom het Ocean Tracking Network, waarin door middel van akoestische tags veel soorten oceaandieren worden gevolgd. Iedere deelnemer krijgt de akoestische tags, waarvan de signalen door onderwater geplaatste ontvangers worden afgeluisterd, maar is verplicht alle informatie naar de centrale computer te laten uploaden. Het netwerk bestrijkt nu een groot aantal locaties.
Nieuw Nederlands project!

In Nederland werd deze zomer ‘Sharkatag‘ georganiseerd: een samenwerkingsverband tussen The Scottish Sea Angling Conservation Network (SSACN), Sportvisserij Nederland en Sportvisserij Zuidwest Nederland. Tijdens dit haaivisevenement eind augustus werd met meer dan 10 charterboten wordt vanuit Neeltje Jans gevist op de haaien die zich in de zomer in de Zeeuwse Delta begeven. In een aantal dagen werden zoveel mogelijk door sportvissers gevangen haaien gemerkt. Het SSACN heeft als grondlegger van dit programma een jarenlange ervaring met het monitoren en beschermen van haaien. Alle haaien werden gevangen en teruggezet de vissers kregen voorlichting over het omgaan met de haaien.

 

In 2011 startte Sportvisserij Nederland met het merken van gevlekte gladde haaien. Er was een vergunning voor 15 schippers en max. 1000 haaien van verschillende soorten. Inmiddels zijn er eind 2012 bijna 700 haaien gemerkt. In de Oosterschelde werden enkele ruwe haaien gevangen en gemerkt. Op dit moment worden stekelroggen gevangen, maar nog niet gemerkt.

 

De Dutch Shark Society zal je via nieuwsberichten op deze site blijven informeren over onderzoeksprojecten wereldwijd. Kijk ook in onze linkssectie voor een aantal sites waar je haaien kunt volgen door middel van akoestische tags. Onder Media / Video’s vind je video’s waarin te zien is haaien worden getagd.

Contactinformatie

U kunt contact met ons opnemen op +31 (0) 6 12195593 Of per e-mail op: georgina@dutchsharksociety.org

Partner organisations

De Dutch Shark Society is er trots op een partner te zijn van verschillende organisaties. Lees meer op Check out our Mission pagina!
Show Buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Pinterest
Contact us
Hide Buttons